Anasayfa  |  Hastalıklar  |  Virüs

Patates X virüsü (Potato virus X - PVX), patates bitkilerinde yaygın olarak görülen ve yapraklarda mozaik desenler, sararma ve bükülmelere neden olan bir viral hastalıktır. PVX genellikle bitki sağlığını doğrudan çok ciddi düzeyde etkilemese de, diğer patates virüsleriyle birlikte ortaya çıktığında, yani "viral kompleks" oluşturduğunda, verim kaybına yol açabilir. Virüs mekanik yollarla kolayca bulaşır ve yayılır.

Görüldüğü bitkiler:
Patates (Solanum tuberosum) ve diğer bazı Solanaceae familyasındaki bitkiler

Hastalık etkeni:
Potato virus X (PVX)

Zarar şekli:

Yapraklarda: Yapraklarda açık ve koyu yeşil renklerde mozaik desenler, hafif kıvrılmalar ve şekil bozuklukları görülür. Yapraklar solgun ve cansız bir görünüm alabilir. PVX tek başına şiddetli bir etki göstermez, ancak diğer virüslerle birlikte enfekte olduğunda belirtiler daha belirgin hale gelir.

Bitki genelinde: PVX tek başına bitkinin büyümesini ciddi şekilde engellemez; ancak, PVY veya PVA gibi diğer virüslerle birlikte görüldüğünde, bitki bodur kalır, sürgün sayısı azalır ve büyüme geriliği meydana gelir. Bu durum bitkilerin sağlıklı gelişimini ve verimi olumsuz etkileyebilir.

Yumrularda: PVX tek başına yumrularda doğrudan deformasyon veya kalite kaybına yol açmaz. Ancak, viral kompleks oluşturan diğer virüslerle birlikte olduğunda, yumru boyutunda küçülme ve verim kaybı görülebilir.

Genel zarar: Patates X virüsü, tek başına büyük verim kaybına neden olmaz, ancak diğer patates virüsleriyle birlikte ortaya çıktığında önemli kayıplara yol açabilir. PVX'nin bu diğer virüslerle kombinasyonu bitkinin genel sağlığını zayıflatarak patates üretiminde ekonomik kayıplara neden olur.

Bulaşma yolu: PVX, mekanik yollarla (kontamine aletler, bitki dokuları ve toprak) yayılır. Virüs ayrıca, enfekte bitkisel materyal ve tohumlar aracılığıyla kolayca yayılabilir.

Mücadele:
Kültürel önlemler arasında, virüsten arındırılmış ve sertifikalı tohumluk patates kullanımı, mekanik bulaşmayı önlemek için aletlerin düzenli dezenfekte edilmesi ve hastalıklı bitkilerin tarladan uzaklaştırılması yer alır. Kimyasal mücadele doğrudan PVX’ye karşı etkili değildir; ancak hijyen ve sağlıklı tohum kullanımı hastalığın yayılmasını kontrol altına almada önemlidir. Dayanıklı çeşitlerin ekilmesi, özellikle viral kompleks etkisinden korunmada yararlı olabilir.